Prezenty świąteczne od Mikołaja, Gwiazdora, Gwiazdki, Befany ?

0
73

Wigilijny zwyczaj obdarowywania się prezentami początek swój bierze jeszcze z rzymskich Saturnaliów – święta ku czci boga rolnictwa Saturna, które było obchodzone w starożytnym Rzymie od 17 do 23 grudnia.

Wśród chrześcijan powszechna praktyka wzajemnego obdarowywania się prezentami (zwłaszcza dzieci) związana była pierwotnie z kultem i życiorysem św. Mikołaja, biskupa diecezji Bari (Włochy), wielkiego jałmużnika żyjącego w IV wieku. Jego niezwykła hojność, troska o biednych, stały się symbolem i uosobieniem miłości każdego bliźniego. Właśnie w okresie świąt bożonarodzeniowych znalazła swoje logiczne uzasadnienie i to już w średniowieczu.

Dzisiejszą tradycję wręczania świątecznych prezentów zawdzięczamy natomiast Marcinowi Lutrowi, który w 1535 roku domagał się, aby protestanci zaniechali zwyczaju „św.Mikołaja”, a prezenty dawali swoim dzieciom jako dar samego „Dzieciątka Jezus”. Z czasem wszystkie kraje chrześcijańskie, także katolickie przyjęły tę praktykę. Jednakże ślad dawnej tradycji biskupa – św. Mikołaja nadal pozostał.

Prezenty pod choinkę przynoszą więc Aniołki jako dar ?Dzieciątka Jezus?, Gwiazdor lub niektórym nadal Święty Mikołaj ubrany w szaty biskupie, z mitrą i pastorałem, nazywany w krajach anglosaskich Santa Claus, a w Holandii Sinterklaas.

W późniejszych wiekach przez Kościół został nazwany Gwiazdką, gdyż prezenty wręczano, gdy na niebie zauważono pierwsza gwiazdę. Ową gwiazdę utożsamiano z Gwiazdą Betlejemską. Ponieważ tą częścią wieczoru wigilijnego najbardziej zainteresowane były dzieci, więc to one z niecierpliwością wypatrują pierwszej gwiazdki na niebie.

Święty Mikołaj

Dawniej kojarzono go ze starożytnym biskupem Miry, który według podań otrzymał w spadku po rodzicach znaczny majątek, którym chętnie dzielił się z ubogimi. Współcześnie najczęściej jest to sympatyczny staruszek z białą brodą ubrany na czerwono. Ten wizerunek wykreowały w głównej mierze amerykańskie reklamy Coca Coli. Mikołaj w każdym kraju, w którym przynosi prezenty, ma jakąś cechę charakterystyczną, wyróżniającą go od jego odpowiedników odwiedzających inne państwa. W Polsce czekamy na niego 6 grudnia oraz w wigilię Bożego Narodzenia. Ubrany jest w czerwony płaszcz, a na plecach dźwiga ogromny worek z prezentami. Zostawia je w różnych miejscach, jednak najczęściej po pierwszej wizycie znaleźć możemy je pod poduszką, natomiast po drugiej – pod choinką.

Amerykański odpowiednik naszego Świętego Mikołaja – Santa Claus – ma długą białą brodę, czerwony żakiet, czerwone spodnie i duży wór z prezentami. Wchodzi do domów przez komin w nocy z 24 na 25 grudnia. Podarki chowa do skarpet wiszących na łóżkach lub kominkach bądź też pod choinkę. W Austrii Mikołaj porusza się w towarzystwie Krampusów, czyli ludzi przebranych za diabły. Krampusy nakłaniają, by nie dał prezentów dzieciom, bo były niegrzeczne ?-dlatego tak ważne jest, by dziecko umiało przedstawić dowody na to, że zachowywało się w odpowiedni sposób. Również w Islandii prezenty rozdaje św. Mikołaj. Pomagają mu w tym skrzaty. Podobno, kiedyś były one bardzo dokuczliwe, zrodziły się bowiem z potwora imieniem Gryla, żywiącego się dziećmi. Wraz z pojawieniem się Mikołaja zmieniły one jednak swój charakter – od tej pory są przyjaciółmi dzieci. W Niemczech Mikołaj znany jest pod dwoma imionami – Weinachtsmann (Świąteczny Gość) oraz Der Heilige Nikolaus (Święty Mikołaj). Przychodzi dwa razy w roku: 6 grudnia, kiedy wkłada upominki do ustawionych przy łóżku bucików oraz w Wigilię.

Gwiazdor

Jest to postać rozdająca prezenty w Wigilię Bożego Narodzenia, która występuje głównie na Kaszubach i w Wielkopolsce. Wywodzi się z dawnych grup kolędników, zaś nazwa od noszonej przez nich gwiazdy. Była to postać ubrana w baranicę i futrzaną czapę. Gwiazdor odpytuje z pacierza, wierszyków, kolęd, zna wszystkie dobre i złe uczynki. W zależności od wrażenia, jakie wywarło na nim przepytywane dziecko, wręcza mu prezent lub bije rózgą.

Befana

We Włoszech prezenty rozdaje czarownica ? Befana. Dzieci oczekują jej w nocy z 5 na 6 stycznia, w Święto Trzech Króli. Jest to staruszka z długim, zakrzywionym nosem, ubrana w postrzępione i brudne rzeczy. Głowę ma przewiązaną szalem lub chustką. Lata na miotle, wchodzi do domów przez komin i zostawia prezenty w skarpecie. Dzieci, które chcą się jej przypodobać, powinny zostawić na stole mandarynkę, pomarańczę lub kieliszek wina. Straszy się je również, że jeżeli nie będą grzeczne, to wiedźma Befana przyniesie im węgiel, popiół, cebulę lub czosnek. Legenda głosi, że Trzej Królowie powiedzieli Befani o narodzeniu Jezusa, jednak nie zdążyła ona na jego powitanie, ponieważ się zgubiła. Od tego czasu zostawia prezenty w każdym domu zamieszkałym przez dziecko, na wypadek, gdyby był nim Jezus.

Jul Tomte

W Szwecji prezenty rozdaje Jul Tomte. Z wyglądu przypomina on krasnala z brodą. Początkowo nie był w ogóle utożsamiany z Bożym Narodzeniem – miał jedynie pilnować domu w czasie Wigilii, w dostawał jedzenie. Prezenty zaczął rozdawać dopiero w XIX wieku. Wkłada je do skarpet zawieszonych przy kominku, doczepiając karteczki z wierszowaną zagadką.

Dzieciątko Jezus

W niektórych domach w Niemczech, Francji, Szwajcarii, Austrii prezenty dostarcza Dzieciątko Jezus. Za nim stoi Hans Trapp, czyli dziad, który w jednej ręce trzyma koszyk pełen zabawek, a w drugiej rózgę, którą straszy niegrzeczne dzieci. Również w niektórych polskich rodzinach wierzy się, że to Dzieciątko jest darczyńcą – prezenty znajduje się pod choinką i oczywiste jest, że zostały one tam położone właśnie przez nie.

Święty Marcin

We Francji prezenty rozdaje św. Marcin. Według legendy zgubił on kiedyś osła i nie umiał go odszukać. Na szczęście pomogły mu dzieci – znalazły osła, a w nagrodę św. Marcin podarował im ciasteczka, a konkretniej przemienił ośle bobki w ciasteczka. Na pamiątkę tego zdarzenia rokrocznie dzieci zabierają na wydmy lampiony, a następnie wraz ze św. Marcinem udają się na ulice miast. Tam dostają pyszne bułeczki. Trzech Króli Ci trzej monarchowie znani z Biblii obdarowują ludzi prezentami w Hiszpanii. Tradycja ta nawiązuje do złota, kadzidła i mirry, które podarowali oni Jezusowi. Dzieci dostają prezenty wsadzone do butów 6 stycznia.

Dziadek Mróz

W Rosji i krajach ościennych dzieci odwiedza Dziadek Mróz, który przynosi prezenty w Nowy Rok. Ubrany jest długi czerwony, błękitny lub srebrny kożuch, na nogach ma walonki, podpiera się kosturem, a jego broda jest bardzo długa. Zawsze wchodzi do domów przez drzwi, by podarki wręczyć osobiście lub zostawić pod choinką. Towarzyszy mu jego wnuczka, Śnieżynka.

Święty Bazyli

W tradycji bizantyjskiej odpowiednikiem Świętego Mikołaja jest Święty Bazyli, biskup Cezarei, który wybudował schronisko dla pielgrzymów, ludzi w podeszłym wieku i chorych, zapewniające im opiekę i odpowiednie utrzymanie. Obdarowuje on dzieci prezentami 1 stycznia. Wizerunek osoby obdarowującej prezentami w każdym kraju jest inny. Wynika z kultury i historii danego narodu. Warto zachować tę różnorodność i nie pozwolić, by te wszystkie postaci zastąpił jeden Mikołaj, wszędzie wyglądający tak samo, przychodzący w tym samym czasie, wchodzący do domów tą samą drogą, zostawiający te same prezenty.

Redakcja JakaWiara

Partnerzy:

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here